Gezonde voeten beginnen van binnenuit: alles over kalknagels en schimmelnagels
Een goede voetverzorging is meer dan een verzorgde teennagel. Bij Praktijk 187 zien we elke week mensen die worstelen met verkleurde, verdikte of brokkelige nagels. Vaak gaat het om kalknagels of schimmelnagels, twee aandoeningen die op het eerste gezicht op elkaar lijken, maar elk hun eigen aanpak vragen. In deze blog leggen we uit wat er precies aan de hand is, hoe we deze problemen professioneel behandelen, en waarom een blijvend resultaat begint bij wat je eet en drinkt.
Wat zijn kalknagels precies?
De term kalknagel wordt in de volksmond vaak gebruikt voor een nagel die dik, broos en geel of wit verkleurd is, met een structuur die aan kalk doet denken. In veel gevallen is dit beeld in werkelijkheid het gevolg van een schimmelinfectie van de nagel, ook wel onychomycose genoemd. Onychomycose is een veelvoorkomende aandoening die wereldwijd ongeveer de helft van alle nagelproblemen voor haar rekening neemt en gepaard gaat met verkleuring, verdikking en loslating van de nagel.
Onbehandeld kan een kalknagel voor meer dan een esthetisch probleem zorgen: de nagel kan pijnlijk worden, moeilijk te knippen zijn, schoeisel lastiger maken en zelfs het zelfvertrouwen aantasten. Daarom is een tijdige, deskundige beoordeling belangrijk voordat we aan een behandeltraject beginnen.
Schimmelnagels: meer dan een cosmetisch probleempje
Schimmelnagels ontstaan doordat schimmels, meestal dermatofyten, zich nestelen in en onder de nagelplaat. Deze schimmels zijn verantwoordelijk voor het grootste deel van de gevallen van onychomycose. De infectie verspreidt zich geleidelijk, waardoor de nagel verkleurt, verdikt en uiteindelijk kan loslaten van het nagelbed.
Een belangrijk gegeven uit de medische literatuur is dat schimmelnagels niet voor iedereen evenveel risico vormen. Bij mensen met diabetes ligt de kans op onychomycose duidelijk hoger dan bij mensen zonder diabetes: in Spaans onderzoek werd bij bijna 37 procent van de diabetespatiënten onychomycose vastgesteld, tegenover ongeveer 17,5 procent bij mensen zonder diabetes. Ook een verminderde doorbloeding, een hogere leeftijd, langdurig gesloten schoeisel dragen en een hoger lichaamsgewicht verhogen het risico. Bij mensen met diabetes is een schimmelnagel dan ook geen onschuldig esthetisch detail, maar een aandachtspunt dat kan bijdragen aan huidinfecties en in ernstige gevallen aan voetwonden.
Professionele behandeling: de basis van herstel
In de medische literatuur worden verschillende behandelroutes beschreven voor onychomycose. Orale antimycotica zoals terbinafine worden in de meeste richtlijnen als eerste keuze beschouwd vanwege hun effectiviteit, al zijn ze niet altijd geschikt door interacties met andere medicatie of door bijwerkingen. Ze zijn bovendien ook schadelijk voor de nieren en lever. En in veel gevallen zien we zelfs weinig verbetering als niet het totaalplaatje wordt aangepakt dat we hierna verder beschrijven.
Topische behandelingen, zoals lakken op basis van ciclopirox, amorolfine of efinaconazol, zijn vooral geschikt bij milde tot matige aantasting van de nagel en vormen een alternatief wanneer orale middelen niet wenselijk zijn.
Bij Praktijk 187 zetten we daarom in op een gerichte, mechanische en verzorgende aanpak: het regelmatig en vakkundig uitdunnen en bewerken van de aangedane nagel, in combinatie met de juiste lokale verzorgingsproducten. Door de nagel dunner te maken, kan een eventuele lokale behandeling beter doordringen en wordt de druk en discomfort die een verdikte nagel kan geven, verminderd.
Aandacht voor de schoenen is ook een belangrijk onderdeel in de bestrijding van klak- en schimmelnagels. Allereerst is het zaak van de juiste schoenen te kiezen die ruimte laten voor je tenen en daarnaast is het belangrijk ze lang genoeg te laten drogen (24u) tussen volgend gebruik of met hulp van een schoendroger. Zo worden schimmels gedood.
Wat betreft drogen is het ook heel belangrijk om goed tussen de tenen te drogen na het wassen van de voeten en een goede voethygiëne draagt eveneens bij aan het voorkomen van infecties.
Mits de juiste producten kan je bestaande infecties bestrijden en nieuwe infecties voorkomen zonder gebruik van medicatie. Op natuurlijke manier is dit evengoed aan te pakken samen met een totaalaanpak waarbij de beweeglijkheid van de voeten door oefeningen en de voeding mee werkt naast de verzorging van schoeisel, voethygiëne en de juiste producten.
Voor de behandeling
Na de behandeling
De aanpak van binnenuit: waarom voeding en hydratatie meetellen
Wat veel mensen niet weten, is dat de strijd tegen een schimmelnagel niet stopt bij de nagel zelf. Schimmels en de afweer van je lichaam staan voortdurend met elkaar in interactie, en wat je eet en drinkt speelt daarin een meetbare rol.
Onderzoek naar de relatie tussen voeding en het immuunsysteem laat zien dat een voeding met veel suiker de balans in de darmflora kan verstoren: een hoge suikerinname verhoogt de aanwezigheid van bacteriën met een meer ontstekingsbevorderend profiel en vermindert de bacteriën die de darmwand en het afweersysteem juist ondersteunen. Een verstoorde darmbalans en chronische lichte ontsteking kunnen op hun beurt het lichaam minder weerbaar maken tegen infecties, inclusief schimmelinfecties.
Dat verband zien we ook terug bij diabetes. Een hoger HbA1c, dat wil zeggen een minder goed gereguleerde bloedsuikerspiegel over langere tijd, hangt samen met meer en uitgebreidere nagelaantasting bij mensen met onychomycose. Met andere woorden: hoe stabieler de bloedsuiker, hoe gunstiger het klimaat in het lichaam om een schimmelinfectie onder controle te krijgen en te houden.
Ook op celniveau is de link tussen voeding en afweer tegen schimmels aangetoond. Immuuncellen zoals macrofagen passen hun energiehuishouding actief aan wanneer ze een schimmelinfectie bestrijden, en een goede regulatie van de glucosehuishouding in het lichaam draagt bij aan een effectievere afweerreactie tegen schimmels. Dit onderstreept dat voeding niet bijkomstig is, maar onderdeel van de behandeling.
Concreet vertalen we dit bij Praktijk 187 naar enkele praktische adviezen die de lokale behandeling ondersteunen:
Beperk geraffineerde suikers en sterk bewerkte producten, omdat deze de darmflora en het afweersysteem minder gunstig kunnen beïnvloeden.
Kies voor voldoende vezels, groenten en volwaardige voedingsmiddelen, die de darmbalans en daarmee de algemene weerstand ondersteunen.
Drink voldoende water gedurende de dag. Een goede hydratatie ondersteunt de huidbarrière en daarmee ook de gezondheid van de huid rond de nagel, die als eerste verdedigingslinie tegen schimmels en bacteriën dient.
Houd, indien van toepassing, de bloedsuikerspiegel zo stabiel mogelijk, in overleg met je huisarts, zeker als er sprake is van diabetes of een verhoogd risico daarop.
Vermijd overmatige alcohol en cafeïne, omdat deze de slaapkwaliteit en daarmee indirect het herstel van het immuunsysteem kunnen beïnvloeden.
Deze aanpassingen genezen een bestaande schimmelinfectie niet op zichzelf, maar ze leggen wel een gunstigere basis waarop de lokale behandeling beter kan werken en waarop nieuwe infecties minder kans krijgen.
De totaalaanpak van Praktijk 187
Bij Praktijk 187 geloven we dat duurzaam herstel van kalknagels en schimmelnagels alleen lukt wanneer je van twee kanten werkt. Aan de buitenkant zorgen we voor een vakkundige, regelmatige nagelbehandeling die de nagel ontlast en eventuele lokale verzorging optimaal laat doordringen. Aan de binnenkant kijken we mee naar leefstijl, voeding en vochtinname, zodat het lichaam zelf in de beste positie staat om infecties te weerstaan en herstel te ondersteunen.
Heb je last van verdikte, verkleurde of brokkelige nagels en wil je weten wat de beste aanpak is voor jouw situatie? Maak een afspraak bij Praktijk 187. Samen brengen we niet alleen je nagels, maar ook je algemene voetgezondheid weer in balans.
Bronnen
Lipner SR, Scher RK. Onychomycosis: clinical overview and diagnosis. J Am Acad Dermatol. PubMed.
Westerberg DP, Voyack MJ. Onychomycosis: current trends in diagnosis and treatment. PubMed PMID: 24134285.
Navarro-Pérez D, et al. Prevalence and risk factors predicting onychomycosis in patients with and without diabetes mellitus in Spain: a cross-sectional study. J Fungi. 2024. PMC11595250.
Raghavendra KR, et al. Prevalence of onychomycosis in patients with diabetes mellitus: a cross-sectional study. Indian J Dermatol Venereol Leprol. PubMed PMID: 37067104.
Onychomycosis in diabetics: a common infection with potentially serious complications. PubMed PMID: 40868932.
Satokari R. High intake of sugar and the balance between pro- and anti-inflammatory gut bacteria. Nutrients. 2020. PubMed PMID: 32397233.
Tucey TM, et al. Immunometabolism in fungal infections: the need to eat to compete. Curr Opin Microbiol. PubMed PMID: 32781324.
